Szczawnica, © Adobe Stock

Zdrowie i piękno z naturalnego źródła – polskie uzdrowiska i ich produkty

16 udostępnień
16
0
0
Lecznictwo balneologiczne, wykorzystujące naturalne surowce lecznicze – wody, gazy, borowiny – ma w Polsce historię sięgającą średniowiecza. Już w XIV wieku opisywano „cudowne wody” w Lądku-Zdroju, później wspominano o tych w Cieplicach Śląskich i Iwoniczu. Dawniej „do wód” jeżdżono, by zregenerować organizm i wyciszyć skołatane nerwy. W dobie koronawirusa wyjątkowo chętnie korzystamy z oferty polskich uzdrowisk.

Bogactwem uzdrowisk są wody lecznicze i mineralne, naturalnie wzbogacone solami mineralnymi lub innymi składnikami, np. gazami pochodzenia naturalnego (dwutlenek węgla, siarkowodór). Wody takie swoje właściwości pozyskują głównie ze skał, przez które przepływają, nasycając się związkami magnezu, siarki czy jodu. Wody w uzdrowiskach stosowane są do kąpieli leczniczych oraz do picia. Ze względu na uwarunkowania geologiczne wody mineralne w Polsce mają dwutlenek węgla oraz dużą ilość wapnia i magnezu – biopierwiastków, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Mapa źródełek

Wykorzystanie wód w celu leczenia wielu schorzeń było praktykowane w całej Europie, zajmijmy się jednak tym, co mamy na wyciągnięcie ręki. Według wykazu Izby Gospodarczej Uzdrowiska Polskie uzdrowisk w naszym kraju jest ponad 40. Busko, Solec, Nałęczów, Szczawnica, Lądek, Cieplice, Kudowa i wiele innych miejscowości zdrojowych posiadają źródła zawierające wysokie stężenia m.in. związków siarki, żelaza, szczawianów. Aby woda zyskała miano mineralnej, musi zawierać co najmniej gram rozpuszczonych składników stałych na litr. Nasze naturalne wody z ujęć w Krynicy, Polanicy, Szczawnie czy Iwoniczu to prawdziwe mineralne rarytasy.

Polskie Baden-Baden

Konkretne wskazania medyczne pozwalają dość skutecznie dobrać charakter wodnej kuracji – picie wód, kąpiele, kinezyterapia, okłady borowinowe. Wybór miejscowości uzdrowiskowych w Polsce jest bardzo szeroki, zaczynając od talasoterapii (leczenia morzem) w Międzyzdrojach, aż po bieszczadzkie górskie ujęcia wód zdrojowych w Iwoniczu.

  • Uzdrowisko Muszyna specjalizuje się w leczeniu chorób reumatologicznych, górnych dróg oddechowych, układu trawienia, endokrynologicznych. Tamtejsze pijalnie wód mineralnych wykorzystują wody Antoni, Milusia, Stanisław i Józef.
  • Uzdrowisko Piwniczna-Zdrój zajmuje się wspomaganiem kuracji chorób reumatologicznych, dolnych i górnych dróg oddechowych oraz układu trawienia.
  • Uzdrowisko Rabka-Zdrój wspiera kuracjuszy w walce z problemami kardiologicznymi, chorobami dróg oddechowych, otyłością i cukrzycą, szczególnie u dzieci. Wody lecznicze stosowane w Rabce – Jan, Stefan i Józefina – pochodzą ze Szczawnicy.
  • Samo uzdrowisko Szczawnica oferuje leczenie chorób dolnych i górnych dróg oddechowych, schorzeń reumatologicznych, urazowo ortopedycznych i otyłości. Wód jest tu spory wybór: Magdalena, Helena, Jan, Stefan, Józef i Józefina.
  • W uzdrowisku Wapienne głównym tematem leczenia są choroby ortopedyczno-urazowe i reumatologiczne, w balneoterapii wykorzystuje się tu wody siarczkowe, w pijalni zaś wody siarczkowe i magnezowe o nazwach Kamila, Marta i Zuzanna.
  • W Wysowej nacisk położono na wspomaganie układu trawienia, nerek i dróg moczowych, na leczenie cukrzycy i otyłości. Wody Franciszek, Henryk, Anna, Słone i Józef II są wykorzystywane do kąpieli leczniczych oraz do picia. To również jedyne w Polsce uzdrowisko ze stacją dializ.
  • Pobyt w uzdrowisku w Wieliczce jest zalecany przy chorobach dolnych i górnych dróg oddechowych oraz egzemach i alergiach z wykwitami skórnymi. Wykorzystywana w uzdrowisku solanka ma dobroczynne działanie na powyższe dolegliwości.
  • W Krakowie przy ujęciu Swoszowice prowadzone są kąpiele lecznicze przy schorzeniach układu nerwowego, reumatologicznych, osteoporozie i chorobach skóry. Wskazaniem do stosowania kąpieli i zabiegów w wodach siarczkowych są choroby układu ruchu o charakterze zwyrodnieniowym, przewlekłe choroby zapalne, reumatoidalne zapalenie stawów i wybrane choroby układu nerwowego.
  • Uzdrowisko Krynica-Zdrój z profilem leczenia chorób układu nerwowego, oddechowego, nerek i dróg moczowych, krwi i układu krwiotwórczego proponuje wody: Zuber, Jan, Józef, Mieczysław, Kryniczanka, Słotwinka i Tadeusz.
Prawdziwe wody mineralne na rynku

Na polskim rynku jest ponad 200 gatunków wód butelkowanych, a tylko 30 z nich spełnia wymogi wody mineralnej. Na czym powinniśmy się skupić przy wyborze tej, która ma posłużyć naszemu zdrowiu? Jak wynika z badań, Polacy mają w diecie przede wszystkim spore niedobory magnezu i wapnia. Rozsądnie więc byłoby suplementować właśnie te składniki, wybierając wodę z proporcjonalną zawartością 2:1 wapnia do magnezu, powtarzając naturalny stosunek tych pierwiastków w ludzkim szkielecie. Półtoralitrowa butelka pozwala dostarczyć nawet do 50 procent dziennego zapotrzebowania na magnez i wapń właśnie.

Do dyspozycji mamy kilkadziesiąt rodzajów wód mineralnych dostępnych już nie tylko z kranu pijalni w miejscowości uzdrowiskowej, ale także w sklepach spożywczych.

W Krynicy-Zdroju rozlewane są następujące wody butelkowane:

  • Zuber – woda typu szczawy, około 27 gramów rozpuszczonych składników stałych na litr. Dzięki temu ma nieprawdopodobne działanie. Doskonale leczy nadkwasotę, wspomaga odnowę układu pokarmowego przy chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Łagodzi przykre objawy nadużycia alkoholu;
  • Jan – woda bardzo moczopędna, idealna w leczeniu kamicy nerkowej, nerek, dróg moczowych. Obniża poziom cholesterolu i cukru we krwi, stosowana w kuracjach cukrzyków;
  • Słotwinka – działa przeciwalergicznie, pomaga usuwać metale ciężkie, gromadzące się w organizmie, łagodzi stany stresowe i nadmierną pobudliwość.

Ze zdroju we Wysowej do butelek trafiają:

  • Franciszek i Henryk – to wody stosowane przy chorobach wrzodowych żołądka i dwunastnicy. Przynoszą też ulgę w zaparciach. Szczególnie zalecane w leczeniu schorzeń pęcherzyka żółciowego;
  • Józef – jest dobra na stany zapalne dróg moczowych, kamicę nerkową i dnę moczanową.

W Szczawie rozlewane są:

  • Szczawa I i Szczawa II – zawierające wysoki poziom litu, co wspomaga organizm przy infekcjach, alergiach, schorzeniach na tle nerwowym, chorobach układu oddechowego; zaburzeniach metabolicznych, zwalczaniu otyłości i stresu. Zaletą tych wód jest ich dobroczynne działanie na śluzówki i drogi oddechowe osób, przebywających zwykle w pomieszczeniach klimatyzowanych;
  • Dziedzilla – bogata w jod, należy ją rozcieńczać i nie spożywać przy nadczynności tarczycy.
  • Hanna – zawiera łatwo przyswajalne żelazo, korzystnie wpływa na organizm przy chorobach krwi, anemii niedobarwliwej.
Wysoko- czy niskozmineralizowane – sam wybierasz

Bardziej popularne w sklepach wody podzielić wypada na wysokozmineralizowane (Cechini Muszyna, Kryniczanka, Piwniczanka, Muszynianka, Skarb Życia Muszyna, Wysowianka z jodem, Galicjanka, Krynica Minerale, Muszyna Zdrój, Muszyna Minerale, Muszynianka plus, Muszyńskie Zdroje, Perła Swoszowic, Źródła Muszyny) i średniozmineralizowane (Małopolanka, Kinga Pienińska, Kropla Minerałów, Perła Krynicy, Zdroje Piwniczna) czy też niskozmineralizowane (Rabka Zdrój, Wysowianka Zdrój, Zakopiańska, Kropla Beskidu) oraz wody źródlane, które nie wypłukują z organizmu składników mineralnych (Gorczańska Krynica, Jordanka Zdrój, Kropla Krynicy, Zdroje Zubrzyka).

Jak pić wodę mineralną

Naukowcy z Zakładu Żywienia Człowieka Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum podpowiadają, jak nawadniać ciało. Pić należy często, niedużymi dawkami, dobrze byłoby dzień zamknąć z bilansem 1,5 litra wody dostarczonej do organizmu poza tą zawartą w pożywieniu. Nasycony odżywczymi składnikami płyn nie może jednak być eksponowany na promienie słoneczne, wodę należy przechowywać w szklanym opakowaniu w lodówce nie dłużej niż 72 godziny od otwarcia, nie zaleca się picia bezpośrednio z butelki. Wybór stopnia mineralizacji zależy od nas, należy jednak pamiętać, iż woda wysoko zmineralizowana nie jest zalecana dla dzieci do drugiego roku życia oraz seniorów, za to matki karmiące naturalnie mogą po nią sięgać. Poziom zgazowania wód wybieramy już w zależności od własnych preferencji.

Wdech, wydech
Park Solankowy w Inowrocławiu © Adobe Stock

Przebywanie w pobliżu tężni solankowych pomaga w oczyszczaniu płuc z gromadzących się w nich pyłów zawartych we wdychanym powietrzu. Wspiera leczenie wybranych, nawracających i przewlekłych chorób dróg oddechowych. Skorzystać z dobroczynnego aerozolu można w Grudziądzu, Inowrocławiu, Konstancinie-Jeziornej, Rabce-Zdroju, Radlinie, Chorzowie, Wieliczce i w Krakowie-Nowej Hucie. Solanka doprowadzona do tężni spływa z góry po gęsto ułożonych gałązkach tarniny (faszyny), wielokrotnie rozbijając się na mikroskopijne kropelki. Te unoszą się w powietrzu, tworząc naturalny, leczniczy aerozol solny. Aby osiągnąć odpowiednie działanie, w pobliżu tężni należy przebywać minimum 30 minut, najlepiej przy słonecznej i wietrznej pogodzie, i nie dalej niż dwa metry od ściany faszyny.

Bulgotnikiem w ból pleców

Kąpiele termalne to doskonały sposób na obniżenie stresu, stabilizację tętna, a tym samym na zmniejszenie zagrożeń związanych z chorobami serca. Wzmacniają one również układ odpornościowy, pozytywnie wpływają na układ mięśniowo-kostny, regulują układ hormonalny. Kąpiele w basenach termalnych są zalecane po wysiłku fizycznym oraz urazach i zabiegach ortopedycznych (po ustabilizowaniu organizmu). Częste korzystanie z wód termalnych pomaga w podkręceniu tempa przemiany materii. Woda jest bogata w sód, potas, wapń, magnez, siarkę i śladowe ilości chromu. Sód i potas regulują poziom nawilżenia skóry, wapń działa na nią regeneracyjnie, a magnez opóźnia proces jej starzenia się. Kąpiel rozpoczyna się od bulgocącego hydromasażu stóp, następnie zaleca się przejście do kolejnych dysz, aby masażem objęte zostały wszystkie partie ciała, aż do karku.

Termy Chochołowskie to 30 niecek, Bania w Białce Tatrzańskiej – 18 basenów z wodą o temperaturze 34–38⁰C, w Bukowinie Tatrzańskiej basenów jest 20, a rozpiętość temperaturowa w nich wynosi od 30 do 38⁰C. Ale nie tylko w górach można zażyć takiego spa. Poznań korzysta z Term Maltańskich, pod Warszawą zdrowotne pluskanie odbywa się w Mszczonowie, a w Uniejowie poza wodą można wykąpać się także w czekoladzie. Termy to nie tylko hydromasaż w gorącej wodzie pełnej minerałów, zwykle skorzystać w nich można także z jacuzzi, zjeżdżalń, saun i tężni solankowej. Woda termalna bogata jest w siarczki, krzemionkę, potas, wapń, magnez, żelazo, miedź, cynk, mangan, chlor, sód i lit. Temperatura i kwaśny odczyn wpływają na przyśpieszenie wchłaniania składników przez organizm.

Błotne domowe spa

Jakimi naturalnymi produktami można się jeszcze nacieszyć w miejscowościach uzdrowiskowych i we własnej łazience? Do wyboru mamy obecnie cały arsenał substancji, których stosowania nie musimy zaprzestawać po wyjeździe z uzdrowiska.

Torf z Połczyna wykorzystywany jest do wykonywania rozgrzewających okładów, kąpieli, tamponów (przy schorzeniach kobiecych). Można go stosować przy zwyrodnieniach stawów i chrząstek, w stanach pourazowych: stawów, kości, okostnej oraz mięśni, przy chorobach kobiecych (zespół klimakteryczny), okłady miejscowe pomagają też w chorobach wątroby i dróg żółciowych.

© Adobe Stock

W borowinowej paście do zębów substancją czynną jest wodny wyciąg borowinowy, uzupełniony olejkiem miętowym. Żel stosuje się jako uzupełniające leczenie stomatologiczne po uprzednim zdjęciu kamienia nazębnego. Działa pomocniczo w zapaleniu przyzębia (paradontoza) i zapaleniu dziąseł.

Borowinowa kostka z Iwonicza-Zdroju pomaga w leczeniu uzupełniającym terapię przewlekłych schorzeń stawów, ścięgien, mięśni, kości i okostnej na tle gośćcowym, urazowym i zwyrodnieniowym. Preparat pomocny jest w leczeniu zrostów i przewlekłych zapaleń przydatków (w postaci okładów, a nie tamponów ginekologicznych).

Borowina jest świetnym naturalnym składnikiem, który pobudza regenerację skóry. Wykorzystuje się ją do redukcji cellulitu oraz rozstępów, zaś maseczki na bazie borowiny mają działanie opóźniające proces starzenia się skóry, niwelują zmarszczki, rozjaśniają przebarwienia, posiadają także działanie bakteriobójcze, co jest ważne przy leczeniu trądziku młodzieńczego.

Plastry borowinowe, czyli sprasowane błoto borowinowe, pozwalają zwalczać stany zapalne, regenerować uszkodzone tkanki, zwiększyć ukrwienie. Poprzez okłady borowinowe można rozluźnić napięcie mięśni i zmniejszyć odczuwalny ból. Osoby, cierpiące na wszelkie schorzenia reumatyczne, a niemogące stosować środków farmakologicznych doustnych, mają szansę wykorzystania naturalnej pasty borowinowej, która przywraca większy zakres ruchowy i uśmierza ból.

Woda z solą – zdrowe połączenie

Nad morze warto się udać przy leczeniu alergii lub łuszczycy. Słona woda i słońce zbawiennie wpływają na stan skóry. Jeśli nie mamy czasu (lub zasobów) na wyjazd, warto skorzystać z soli kąpielowych i zorganizować sobie morski klimat we własnej wannie, a plażowanie uskuteczniać na balkonie. Sole kąpielowe do wanny oferowane na rynku są bogate w wapń, magnez, jod i brom, a ich wielką zaletą jest to, że mogą być stosowane nawet do bardzo wrażliwej skóry. Usuwają zmęczenie, działają wygładzająco, ujędrniają, uelastyczniają, nadają kąpieli przyjemny zapach i zmiękczają wodę.

Do złuszczenia i nawilżenia skóry świetnie nadają się peelingi i kremy solankowe. Do produkcji kosmetyków z Lądka, Połczyna, Rymanowej, na bazie wód mineralnych, używane są surowce z kontrolowanych upraw, bez parabenów, olejów mineralnych pochodzących z ropy naftowej. Użycie olejków roślinnych (makadamia, jojoba, awokado, słodkie migdały, oliwa z oliwek, olej winogronowy) sprawia, że skóra je naprawdę docenia.

Ile kosztują zabiegi komercyjne w sanatoriach?

Zabiegi w sanatoriach dostępne są nie tylko w ramach świadczeń z NFZ czy PFRON, z wielu można skorzystać prywatnie. Do wyboru są zarówno zajęcia gimnastyczne (w basenie, gimnastyka indywidualna przyrządowa, gimnastyka kondycyjno-wyszczuplająca), fizykoterapia, ale również krioterapia, okłady parafinowe. Zabiegi związane z korzystaniem z wód mineralnych to inhalacja solankowa lub złożona, okłady, fasony i zawijania borowinowe, tampony borowinowe oraz kąpiele: kwasowęglowa, solankowa, perełkowa, masaż podwodny ręczny i mechaniczny oraz bicze szkockie.

Cennik za pakiety i podstawowe zabiegi

W Połczynie-Zdroju pełny pobyt w hotelu FB i trzy zabiegi oraz dostęp do basenu ok. 1200 zł/6 dni. W Wieliczce – pobyt w kopalni plus tężnia ok. 80 zł. W Busku-Zdroju zabiegi kąpielowe (siarczkowe, solankowo-jodkowe, borowinowe, kwasowęglowe) 15 minut 15–22 zł, peloidoterapia (zawijania pełne borowinowe) 15 min 22 zł, masaż wibracyjny wodny 8 min 20 zł. W Nałęczowie interdyn (prądy interferencyjne ) 10 min 11 zł, thermolator (okłady cieplne) 15 min 11 zł, masaż podciśnieniowy 15 min 10 zł, magnetoterapia 10 min 13 zł. Termy Chochołowskie pozwalają skorzystać ze swojej oferty za 69 zł/3 godziny, w podobnej cenie wejść można na teren term Bania w Białce.

Wody mineralne dostępne są również na popularnych portalach sprzedażowych w cenach:

Cechini Muszyna 2 l2 zł
Muszynianka 1,5 l2–2,30 zł
Kinga Pienińska 0,33 l1,70 zł
Zuber 5 l30 zł
Słotwinka 5 l25 zł
reklama
reklama
może Ci się spodobać
Qi Gong

Qi gong

Qi gong jest tak stary jak Chiny. Towarzyszył Chińczykom zawsze. To zdrowotna forma ruchu, uprawiano go terapeutycznie, by…

Pięć przemian taty

Według kuchni pięciu przemian każdy ze składników przynależy do jednego żywiołu, a kolejność ich przenikania się, tym samym…