kobiety kryminał
© Adobe Stock

Jakie kryminały czytają kobiety i dlaczego?

23 udostępnień
23
0
0

Zbrodnia, morderstwo – zazwyczaj brutalne, misternie zaplanowane lub popełnione w afekcie, okraszone zdradą, oszustwem. Historie przepełnione cierpieniem, lękiem, napięciem. I oczywiście niepewnością oraz tajemnicą. Nierzadko bez pozytywnego zakończenia. Taka narracja powinna odstraszać, zniechęcać do lektury. A jednak amatorów kryminałów nie brakuje. Gustują w nich zwłaszcza kobiety.

Pracuję w bibliotece. Codziennie wypożyczam w niej bibliofilom co najmniej kilkadziesiąt kryminałów. O wiele częściej zainteresowane tym gatunkiem literackim są kobiety niż mężczyźni. Dlaczego? Niejednokrotnie pytałam o to czytelniczki. Staram się zrozumieć ich potrzeby, by móc dobrze doradzić im wybór kolejnej pozycji. Ponadto na bieżąco monitoruję rynek wydawniczy, czytam czasopisma i portale branżowe, recenzje i opinie, obserwując zjawisko, jakim niewątpliwie jest obecny trend na kryminały.

Z moich obserwacji wykluła się lista siedmiu najbardziej poczytnych autorów kryminałów (a w zasadzie autorów serii kryminalnych) wybieranych przez kobiety. Powoli konstruuje się też odpowiedź na stawiane przeze mnie pytanie: „Dlaczego kobiety tak chętnie po ten rodzaj powieści sięgają?”. Zacznijmy jednak od wspomnianego TOP 7.  

TOP 7 pisarzy kryminałów – ulubieńców kobiet

Numer 1

Stawkę otwiera Remigiusz Mróz i jego seria o Joannie Chyłce. Po kolejne tomy z tej serii w bibliotece zawsze ustawia się długa kolejka. Bije ona na głowę inne serie tego autora (np. Komisarz Forst, Parabellum, Seweryn Zaorski) czy jego pojedyncze pozycje (np. Wybaczam ci, Osiedle RZNiW, Hashtag). Ekranizacja historii o bezwzględnej prawniczce z Magdaleną Cielecką w roli głównej tylko jeszcze zwiększyła grono czytelniczek tego cyklu.

Tak, Joanna Chyłka jest prawniczką, która brawurowo rozwiązuje kolejne zagadki, dotyczące m.in. oskarżenia o zabójstwo, zaginięcia dziecka, korporacyjnych machlojek, seryjnych morderstw. Jest silna, zdecydowana, nie znosi kompromisów. Doskonale odnajduje się w zdominowanym przez mężczyzn środowisku zawodowym i w dodatku zwinnie pnie się po szczeblach kariery. I chyba właśnie ta siła bohaterki, najbardziej przyciąga polskie czytelniczki. Oczywiście, kryminalne zagadki, przedstawiane przez Remigiusza Mroza tak,, by do samego końca pozostawiać czytelnika w niepewności, z pewnością mają tu również niebagatelne znaczenie. Niemniej stworzona przez pisarza postać kobiety, która złu i przeciwnościom losu się nie daje i sprawnie się z nimi rozprawia, odgrywa tu kluczową rolę. Wygląda na to, że Polki są wyjątkowo spragnione takich dzielnych kobiecych postaci. Już nie wystarczają im Anielki, Siłaczki, Matki Polki, chcą bohaterek wyemancypowanych, niezależnych, z charakterem.

Remigiusz Mróz, seria Joanna Chyłka: Kasacja, Zaginięcie, Rewizja, Immunitet, Inwigilacja, Oskarżenie, Testament, Kontratyp, Wyrok, Ekstradycja, Precedens, Afekt, Egzekucja.

Numer 2

Niewątpliwie na popularność książek wpływają ich ekranizacje. Tak się stało w przypadku naszego numeru 1, podobnie rzecz ma się również z twórczością innego polskiego autora Wojciecha Chmielarza. Wśród stworzonych przez niego powieści kryminalnych, zdecydowanie na pierwszy plan wysuwa się „Żmijowisko” – kryminał, na podstawie którego powstał serial (do obejrzenia w Canal+). Wielu czytelników przyznaje, że sięgnęło po tę książkę również po tym, jak w radiu pojawiła się śpiewana przez Pawła Domagałę piosenka o tym samym tytule. To zdecydowanie wzmocniło popularność Żmijowiska, ale także sprawiło, że wzrosło zainteresowanie innymi (wcześniej wydanymi) książkami Chmielarza, np. serii o detektywie Dawidzie Wolskim i komisarzu Jakubie Mortce.

Chmielarz tworzy postacie nieszablonowe, trochę wymykające się standardowym bohaterom powieści kryminalnych. Nie stoją oni zawsze wyłącznie po jasnej stronie mocy. Bywają dwuznaczni moralnie, odarci z etosu herosa, nie tak łatwo ich kupić z tym ich całym bagażem życiowym, który wyrasta im garbem na plecach. I może dlatego zaciekawiają i pociągają. A kobiety zdają się mieć słabość do trudnych i niejednoznacznych postaci. Poza tym taki bohater jest mocno nieprzewidywalny. A nie ma w kryminale nic gorszego jak przewidywalność.

Wojciech Chmielarz, Żmijowisko; seria Jakub Mortka: Podpalacz, Farma lalek, Przejęcie, Osiedle marzeń, Cienie; seria Detektyw Dawid Wolski: Wampir, Zombie, Wilkołak.

Numer 3

Wśród polskich kryminałów, uwagę czytelniczek przyciąga także twórczość Katarzyny Puzyńskiej, autorki serii książek o Lipowie. Dla kobiet w tej serii atrakcyjne są nie tylko wątki kryminalne, wplecione w brawurową, pełną intryg i nagłych zwrotów akcję, ale również sielski klimat mazurskiej wsi, bogato okraszony wątkami obyczajowymi i psychologicznymi. Ten właśnie mix grozy przedstawianych wydarzeń oraz swojskości, bo Lipowo ma swoisty mikroklimat, ze specyfiką życia lokalnej społeczności, daje dobrze przyswajalną dla kobiecej psychiki strawę. Seria pochłania niczym dobry serial, a czytelniczki ciekawi, co wydarzy w coraz bardziej bliskim ich sercu miejscu.

Katarzyna Puzyńska, seria Lipowo: Motylek, Więcej Czerwieni, Trzydziesta pierwsza, Z jednym wyjątkiem, Utopce, Łaskun, Dom czwarty, Czarne narcyzy, Nora, Rodzanice, Pokrzyk, Śreżoga, Martwiec.

Numer 4

Czytelniczki, które dopiero zaczynają przygodę z kryminałem i nie są gotowe na kilkunastotomowe serie, na początek swojej przygody z tym gatunkiem wybierają powieści Katarzyny Bondy.  Jej seria Cztery żywioły Saszy Załuskiej, po pierwsze, jest stosunkowo krótka, a po drugie, w przeciwieństwie do serii Puzyńskiej o Lipowie, nie przywiązuje się do jednego miejsca i zamieszkującej w nim społeczności, lecz wraz z tytułową bohaterką przemieszcza się od Sopotu, przez Hajnówkę, Łódź, by na koniec powrócić do Trójmiasta, ale tym razem jednak do Gdyni. Zmiana miejsc gwarantuje większą nieprzewidywalność nadchodzących wydarzeń i satysfakcjonuje tych, którzy zamiast przywiązania i stałości, poszukują nowości, przygody, zmienności. Postać głównej bohaterki łączy wszystkie miejsca, jednocześnie pozwalając czytelniczkom podróżować po Polsce.

Katarzyna Bonda, seria Cztery żywioły Saszy Załuskiej: Pochłaniacz, Okularnik, Lampiony, Czerwony pająk.

Ps. Z innych polskich kryminałów coraz większą popularność zyskują serie Pauliny Świst, Małgorzaty Rogali, Alka Rogozińskiego i Mariusza Czubaja. Ale rodzime czytelniczki od lat  niezmiennie sympatią obdarzają również kryminały skandynawskie.

Numer 5

Listę najpopularniejszych wśród polskich czytelniczek autorek skandynawskich otwiera Camilla Läckberg. Zawarte w jej książkach z serii Saga o Fjällbace intrygi i tajemnice osadzone są w realiach, które doskonale oddają szwedzką obyczajowość i mentalność. Tak różną od polskiej, a zatem tym bardziej ciekawą. Na uwagę zasługuje również druga seria pisarki, zatytułowana Faye, z której jak do tej pory ukazały się dwie książki. Läckberg opisuje w nich losy kobiety dręczonej przez wspomnienia z przeszłości i uwikłanej w toksyczny związek. Kobiety, która przezwycięża trudności, inwestuje w siebie i swoją karierę, wychodzi obronną ręką z początkowo groźnie zapowiadających się sytuacji. Wiele czytelniczek utożsamia się z główną postacią, czerpie siłę z prezentowanych przez nią postaw, zdecydowanych decyzji i radykalnych kroków, podejmowanych w walce o własne szczęście.

Camilla Läckberg, seria Saga o Fjällbace: Księżniczka z lodu, Kaznodzieja, Kamieniarz, Ofiara losu, Niemiecki bękart, Syrenka, Latarnik, Fabrykantka aniołków, Pogromca lwów, Czarownica; seria Faye: Złota klatka, Srebrne skrzydła.

Numer 6

W skandynawskie realia przenosi także Jørn Lier Horst. Jego seria o Wiliamie Wistingu intryguje i wciąga, ponieważ niektóre wątki opisane są tam w oparciu o autentyczne wydarzenia. Dzięki umiejętnie prowadzonej narracji, zawikłanej fabule i utrzymywaniu napięcia niemal do ostatniej strony, czytelniczki nie zrażają się dużą brutalnością i realizmem opisów. Plusem jest również bardzo dobry język. Przyjemnie czyta się książki, tak świetnie dopracowane pod względem stylistycznym, na co polskie czytelniczki bardzo zwracają uwagę.

Jørn Lier Horst, seria Wiliam Wisting: Kluczowy świadek, Felicja zaginęła, Gdy morze cichnie, Jedna jedyna, Nocny człowiek, Szumowiny, Poza sezonem, Psy gończe, Jaskiniowiec, Ślepy trop, Gdy mrok zapada, Kod Kathariny, Ukryty pokój, Zła wola, Sprawa 1569.

Numer 7

Z kolei seria Jo Nesbø o pochodzącym z Oslo policjancie, Harrym Holu, ceniona jest za bezkompromisowość głównego bohatera. Śledzimy zarówno kolejno rozwiązywane przez niego zagadki, jak i jego osobiste losy. Wątek kryminalny przeplata się tu z obyczajowym – Harry, bohaterski detektyw, policjant, prawnik, w życiu prywatnym boryka się z alkoholizmem i jego konsekwencjami.  Profesjonalność na polu zawodowym, boleśnie zderza się z klęskami na polu osobistym. Hole nie jest super bohaterem, a daleki od doskonałości, staje się czytelnikowi bardziej bliski, łatwiej się z nim zidentyfikować, przeżywać jego rozterki, wątpliwości, zmagania. Hole to taki poczciwy, aczkolwiek zagubiony facet. Odpowiednio niedostępny, by budzić zainteresowanie i z każdym kolejnym tomem łudzić się nadzieją, że jednak wyjdzie na prostą, że jednak tym razem coś zrozumie, coś się w nim przełamie, nastąpi oczekiwana zmiana. Ile kobiet tak łudzi się latami, tkwiąc przy uzależnionym partnerze?

Jo Nesbø, seria Harry Hole: Człowiek nietoperz, Karaluchy, Czerwone gardło, Trzeci klucz, Pentagram, Wybawiciel, Pierwszy śnieg, Pancerne serce, Upiory, Policja, Pragnienie, Nóż.

PS. Wśród kryminałów skandynawskich popularnością cieszą się również serie Stiega Larssona (kontynuowana przez Davida Lagercrantza), Michaela Hjortha i Hansa Rosenfeldta oraz Henninga Mankella.

Dlaczego kobiety czytają kryminały?

Wszystkie wspomniane tu kryminały mają wspólną cechę: ukazują się w seriach.  Dla kobiet to ważne kryterium wyboru. Jeśli polubią głównego bohatera, bohaterkę, przywiązują się i chcą właśnie z nią, z nim dalej spędzać czas. Wspólnie z nimi pragną pokonywać kolejne trudności, rozwiązywać zagadki i wychodzić obronną ręką z opresji. Wprawdzie w kolejnych tomach zmieniają się sprawy, niekiedy miejsca wydarzeń, pojawiają się nowe problemy i okoliczności, ale główny bohater/bohaterka pozostają niezmienni i są już oswojeni. Zamiast pędzić za nowością, wiele kobiet woli śledzić stopniowy rozwój, ewolucję postaci. Taki stały związek, zamiast przygodnego. Miłość zamiast chwilowego romansu.

Okazuje się to na tyle ważne, iż wiele cennych, ale pojedynczych pozycji powieści kryminalnych umyka uwadze czytelniczek. Z rozczarowaniem odkładają na półkę książkę, która nie będzie miała kontynuacji. Dobry kryminał musi zatem trwać, musi powoli wyzwalać emocje, oferować coś więcej niż tylko sensację. Powinno być w nim sporo psychologii, ciekawe osobowości, elementy swojskie, znajome, ale sprytnie połączone z tymi zupełnie zaskakującymi.

Pytanie tylko, dlaczego – skoro czytelniczki lubią serie i przywiązują się do bohaterów oraz miejsc –  nie sięgają równie często po sagi rodzinne lub serie obyczajowe? Zapewne dlatego, że takie książki przedstawiają codzienność, są jak wycinek z ich osobistego życia. Serie kryminalne natomiast umożliwiają oderwanie się od tej codzienności.  Zło i nieszczęścia, jakie spotykają bohaterów kryminałów, zwykle sięgają jednak daleko ponad przeciętną rzeczywistość. A to pozwala bądź zdystansować się od kłopotów w naszym zwykłym życiu, bądź do tego zwykłego, „nudnego” życia wprowadzić odrobinę bezpiecznego, bo przecież fikcyjnego dreszczyku.

Zapisz się do newslettera, bądź na bieżąco

może Ci się spodobać

(Nie) bądź grzeczna!

Prezentację TED TALK z jej udziałem odtworzono prawie 5,5 miliona razy. Gdy była na fali, kibicowano jej. Gdy…
komiksy o relacjach

Komiksy o relacjach

Komiksy to nie tylko kolorowe zeszyty z odcinkami historyjek dla dzieci, sensacyjne cykle pełne opowieści śledczych czy historie…
nowohucka kobieta

Nowohucka kobieta – perła i petarda

Bufetowe i aktywistki partyjne, żony i matki w czasach kryzysu kartkowego, pielęgniarki, kucharki, te, które wymachiwały legitymacją partyjną…