sprawność mózgu
© Adobe Stock

Jak zachować sprawność mózgu przez długie lata?

79 udostępnień
79
0
0

Coraz więcej osób ma problemy z koncentracją. Czy to też objaw, który powinien skłaniać do niepokoju?
Problemy z koncentracją u młodych czy dorosłych osób mogą brać się z tego, że współcześnie styl pracy jest mocno wielozadaniowy. Wszechobecność nowych technologii sprawia, że musimy uwagę dzielić między różne zadania. Bardzo często jest tak, że kilka zadań jest rozpoczętych jednocześnie. To zużywa nasze zasoby poznawcze, bo nawet zajmując się czymś innym, mózg w dalszym ciągu przetwarza informacje związane z niedokończonym zadaniem.

Odczuwane „problemy z koncentracją” mogą w rzeczywistości brać się z niewydolności pamięci operacyjnej. Jest to ten rodzaj pamięci, który umożliwia aktywne przetwarzanie informacji napływających na bieżąco. Pamięć operacyjna jest potrzebna, by szybko wymyślić rozwiązanie, obliczyć coś w pamięci, wyciągnąć wniosek z bieżącego wątku rozmowy itp. Wszelkie błędy, ominięcia, pomyłki, zapominanie świadczą często o przeładowaniu pamięci operacyjnej. Jej możliwości są w pewnym sensie ograniczone, ponieważ jest to rodzaj pamięci krótkotrwałej, związanej wyłącznie z aktywnym przetwarzaniem. Wsparciem dla przeładowanej nadmiarem informacji pamięci operacyjnej może być trenowanie uwagi. Przy problemach z koncentracją wynikających z wielozadaniowości, w trakcie treningu mózgu rozwija się właśnie elastyczność uwagi, by przełączanie się między zadaniami zachodziło szybciej i łatwiej. Współcześnie trening mózgu ukierunkowany na uelastycznianie uwagi w czasach pracy online, w dobie wielozadaniowości, jest bardzo ważny, gdyż podnosi efektywność pracy intelektualnej.

Często żyjemy w biegu, mamy dużo powodów do stresu. Czy to ma wpływ na nasz mózg?
Stres jest odczuciem nieprzyjemnym, każdy chciałby unikać sytuacji stresowych. Ale warto pamiętać o tym, że odczuwanie stresu jest mechanizmem adaptacyjnym. Biorąc pod uwagę naszą ewolucyjną przeszłość, stres powstał, żebyśmy mogli zmierzyć się z jakąś wymagającą sytuacją. I albo mierzymy się ze stresorem, albo oceniamy, że to wyzwanie przekracza nasze możliwości i wycofujemy się (reakcja „walcz lub uciekaj”).

Ten mechanizm adaptacyjny jest potrzebny, ale sprawdza się, gdy działa krótko. Jeżeli stres utrzymuje się przez długi czas, to wówczas może prowadzić do chorób. W reakcji stresowej zaczyna wytwarzać się kortyzol. W okresie krótkoterminowym te cząsteczki aktywują mózg i cały organizm do bardziej intensywnej pracy, do działania. Jeżeli to się dzieje przez długi czas, to mózg jest niszczony na poziomie biologicznym przez cząsteczki kortyzolu.

Wspominałam już o tym, że aby utrzymać mózg przez długie lata w dobrej kondycji, trzeba poświęcić sporo czasu na wytwarzanie połączeń między komórkami. Sprzyja temu nauka nowych rzeczy. Stres długotrwały działa w taki sposób, że niweczy naszą pracę, ponieważ niszczy nowo powstałe synapsy. Działa w sposób regresyjny. Pod wpływem stresu wracamy do starych wzorców zachowania. Stres działający długoterminowo jest dla naszego mózgu czymś bardzo niekorzystnym. Naukowcy biorą też pod uwagę, że narażenie na długotrwały stres może być podłożem wielu poważnych chorób neurodegeneracyjnych.

Jak przed takim stresem możemy się bronić?
Na pewno bardzo ważne jest to, żeby budować psychologiczną odporność na stres – na przykład za pomocą treningu mindfulness, terapii poznawczo-behawioralnej, treningów relaksacyjnych czy asertywności. Warto też uruchamiać takie działania, które na biologicznym poziomie dezaktywują kortyzol. Najlepszym sposobem na tzw. detoks z kortyzolu są ćwiczenia aerobowe, czyli takie, które wymagają od nas intensywnego wysiłku, podnoszące tętno i ciśnienie krwi, np. jogging, nordic walking, aerobik, jazda na rowerze, pływanie.

Czy jesteśmy w stanie za pomocą odpowiednich ćwiczeń mózgu przywrócić te połączenia między neuronami, które utraciliśmy w wyniku stresu? Czy ich ponowne powstanie będzie szybsze i łatwiejsze?
Ciężko jednoznacznie na to pytanie odpowiedzieć, ponieważ zależy to od siły i czasu trwania stresu. Praktyka neuropsychologiczna pokazuje jednak, że tym, co najbardziej radykalnie osłabia funkcje mózgowe są urazy czaszkowo-mózgowe i różne neurologiczne choroby mózgu. Powrót do pełnej sprawności w takich przypadkach, jeśli w ogóle jest osiągalny, może zająć całe lata. Wydaje się, że mózg na skutek stresu, choć mocno osłabiony, nie jest tak dotkliwie zniszczony jak po urazie. Można więc spodziewać się, że przywracanie osłabionych funkcji nastąpi znacznie szybciej.

Stres jednak pogarsza nie tylko funkcjonowanie poznawcze, ale też emocjonalne. Stres działający długotrwale powoduje wypalenie, nie tylko zawodowe, ale i emocjonalne, związane ze sferą spraw osobistych. Osoba ma obniżoną samoocenę, osłabioną wrażliwość wobec siebie i swoich problemów. To jest bardzo zła sytuacja, gdyż najczęściej uniemożliwia podjęcie terapii. W konsekwencji, wraz z upływem czasu, u takiej osoby osłabienie funkcji mózgu zaczyna się pogłębiać.

SiedemÓsmych i MózgAktywacja! chcą zadbać o mózgi swoich Czytelników. Będziemy umieszczali ćwiczenia, wspomagające poszczególne funkcje mózgu. Które z tych funkcji najłatwiej jest trenować?
Zaproponowane zestawy ćwiczeń mają pomóc w ćwiczeniu percepcji i motoryki, koncentracji, pamięci oraz w rozwijaniu inteligencji.

Jak często, jak długo, jak intensywnie trenować mózg, aby były zadowalające efekty?
Wszystko zależy od tego, w jakim stanie są funkcje mózgu osoby chcącej podjąć trening oraz z jakich powodów rozpoczyna ćwiczenia. Czy chce trenować mózg, aby spowolnić procesy starzenia się albo przeciwdziałać negatywnym skutkom stresu? A może zaczyna odczuwać pogorszenie funkcji poznawczych, ma kłopoty z pamięcią, koncentracją. Czasami trudności w szkole – w czytaniu, pisaniu, liczeniu są powodem rozpoczęcia treningu mózgu u młodych osób. Każdy przypadek wymaga indywidualnego i specjalistycznego podejścia. Ogólnie najlepsze efekty osiąga się, gdy w początkowych etapach treningu ćwiczy się trzy razy w tygodniu (ok. 1 – 1,5 godz.), o określonej porze, według ustalonego wcześniej programu. Na początku warto ćwiczyć ze specjalistą, który oprócz tego, że usprawnia funkcje mózgu, to także pokazuje i uczy jak w przyszłości ćwiczyć samodzielnie. Warto, aby rozpoczęcie takiego treningu poprzedzała ocena neuropoznawcza, która obrazuje, w jakim stanie są poszczególne funkcje mózgowe i w jakim dokładnie kierunku powinien przebiegać trening.

Czytaj też: Trening mózgu – percepcja

może Ci się spodobać
agnieszka michałowska akcja amputacja

Amputacja. I co dalej?

Tutaj nie wolno się poddawać!Cel musi być jasno postawiony, klarowny Maciej Niedziółko Jagna Żukowska-Olejniczak: Wydawać by się mogło,…