Ilustrację dla SiedemÓsmych wykonał Tomasz Minkiewicz. Dziękujemy!

Jajo – twór doskonały

35 udostępnień
35
0
0

Jajo to nie tylko symbol życia i składnik wielkanocnego śniadania, ale także wdzięczny artefakt, na którego punkcie obsesję miał król surrealizmu Salvador Dalí. Do znanych miłośników jajecznej symboliki w malarstwie należał także Hieronim Bosch, a rosyjski car Aleksander III zamówił u jubilera Fabergé jaja ze szlachetnych kruszców. Jaja inspirują filozofów i wybitnych reżyserów.

Do znanych miłośników jajecznej symboliki w malarstwie należał niderlandzki malarz wczesnego renesansu Hieronim Bosch. W obrazie Ogród rozkoszy ziemskich umieścił autoportret. To potwór z ciałem przypominającym skorupę nadtłuczonego jaja. Wokół szaleją demony i buchają ognie piekielne, a wewnątrz przedziwnego jaja trwa bankiet grzeszników.

Z kolei w alegorycznym obrazie Koncert w jaju widać muzyków, którzy zebrali się w skorupce jaja i grają na instrumentach.

Kiedy na początku XX wieku malarstwo Boscha oczarowało surrealistów, motyw jajka u takich malarzy jak Giorgio de Chirico, Leonor Fini czy Max Ernst stał się niezwykle popularny.

Jajeczna obsesja Salvadora Dalí

Ale prawdziwą obsesję na punkcie jaj miał Salvador Dalí. Ile jajecznych motywów przewija się w malarstwie tego katalońskiego surrealisty nie sposób policzyć, bo jest ich tysiące. Najbardziej spektakularne przykłady to obrazy, które zatytułował: Jaja sadzone na talerzu, bez talerza czy Jaja sadzone na łyżce. Uważał jajo za wzór doskonałości i początek wszechrzeczy.

Jaja sadzone na talerzu, bez talerza; Salvador Dali

Kiedy miałem sześć lat, chciałem być szefem kuchni – zwierzył się malarz w swojej biografii. Jego marzenie spełniło się w 1973 roku, kiedy wydał książkę kucharską pt. Les Diners de Gala, zatytułowaną tak na cześć swojej ukochanej żony i muzy, Gali.

W rozdziałach przepełnionych własnoręcznymi ilustracjami miesza erotykę, sztukę i przepisy kulinarne: od egzotycznych i warzywnych, ze ślimakami, afrodyzjakami, do tych z jajami. Jednak do przepisów artysty należy podchodzić ostrożnie: na przykład jego omlet składa się nie tylko z jaj, ale ze skorupiaków w całości, a nawet trujących roślin.

Urodziłem się, wyklułem z jajka

Uwielbienie Dalego do jaj znalazło również wyraz na wieżach budynku w katalońskim Figueres. Artysta na ruinach dawnego Teatro Municipal de Figueres zaprojektował w 1974 roku muzeum, które poświęcił swojej żonie. Na wieżach umieścił, oprócz złotych manekinów, rzeźby kilku monstrualnie wielkich jaj.

Dalí mawiał : „Urodziłem się, wyklułem z jajka”. Zachowało się nawet zdjęcie malarza z 1942 roku. Widzimy na nim nagiego, skulonego w pozycji embrionalnej Dalego, wykluwającego się z jaja jako nowy po przemianie człowiek. Zdjęcie to wiąże się z autobiograficznym wątkiem twórczości Dalego, bowiem w latach 40. ubiegłego wieku surrealista zaczął się definiować jako silnie zaangażowany katolik.

Jaja warte miliony

W symbolice katolickiej jajko nawiązuje do zmartwychwstania. Wielkanoc była także najważniejszym świętem w rosyjskiej Cerkwi prawosławnej, gdzie jajka zdobiono wierząc, że zapewnia to szczęście.

To dlatego w XIX wieku car Aleksander III postanowił obdarować swoją żonę, cesarzową Marię Fiodorowną drogocennymi pisankami, znanymi dziś jako jaja Fabergé.

Peter Carl Fabergé był jubilerem i złotnikiem, a swoje jajeczne arcydzieła wykonał ze złota, srebra, kamieni szlachetnych, kości słoniowej i masy perłowej. W każdym jaju ukrywał niespodziankę, która miała objawić się dopiero w święta. W słynnym, pierwszym jaju Fabergé znajdowała się miniaturowa, misternie zdobiona replika diamentowej korony cesarskiej i karety koronacyjnej z siedzeniami z rubinu i szybkami z górskiego kryształu.

© Adobe Stock

Prawdopodobnie powstały 54 carskie jaja, a współcześnie ich wartość jest olbrzymia: cena jednego klejnotu wynosi kilkanaście milionów dolarów.

Może zainteresuje Cię: Ku dorosłości – rytuały inicjacji w różnych kulturach

Filmy z jajem w tytule

Wybitny szwedzki reżyser Ingmar Bergman stworzył autorskie studium narodzin faszyzmu. Akcja jego filmu pt. Jajo węża toczy się w Berlinie lat dwudziestych, na moment przed katastrofą II wojny światowej. Wyrafinowane połączenie dramatu, kina grozy i inspiracji niemieckim ekspresjonizmem jednego z najważniejszych twórców w historii kina doczekało się wielu inscenizacji teatralnych na całym świecie.

Zapisz się do newslettera, bądź na bieżąco

może Ci się spodobać
uta przyboś

Uta Przyboś: Jestem w życiu po uszy

Imię Uta z japońskiego znaczy „poezja”, zaś poszczególne znaki tworzące to słowo oznaczają „świątynię” i „mowę”. Posiadając takie…

Sztuka zaangażowana

Pomysłodawcy Art Moves Festival chcą prezentować szerokiej publiczności sztukę poruszającą problemy współczesnego świata. Wykorzystują do tego billboardy, citylighty i ekrany LED.