Rhodiola rosea adaptogeny co to
Rhodiola rosea © Flickr

Czym są i jak działają adaptogeny?

3 udostępnień
3
0
0

Niezbyt lubiane przez medycynę zachodnią, kłopotliwe dla współczesnej terminologii farmakologicznej (zbyt rozległa definicja, niespecyficzny i niejasny sposób działania, brak ścisłego zastosowania w leczeniu chorób). Adaptogeny podobnie jak specyfiki homeopatyczne mają zarówno zagorzałych zwolenników, jak i przeciwników.

Adaptogeny (łac. adaptō przystosować się, gr. γένος genos ród, pochodzenie) to substancje roślinne, mające wspierać organizm w adaptacji do stresu, pomagać mu w utrzymaniu homeostazy, nie wywołując przy tym skutków ubocznych.

Większość znanych adaptogenów była stosowana od wieków, m.in. w ajurwedzie czy tradycyjnej medycynie chińskiej. Obiektem zainteresowania naukowców substancje te stały się po szeregu badań etnofarmakologicznych Władimira Komarowa (w 1895 roku) i Aresenyeva (w latach 1903–1907), prowadzonych na Dalekim Wschodzie. Odkryto wtedy na przykład, że jagody cytryńca chińskiego stosowane przez myśliwych ludu Nanai ograniczają pragnienie, głód, a także redukują astenię (zmęczenie) i poprawiają widzenie o zmroku.

Termin „adaptogen” zaproponował w 1947 roku radziecki toksykolog N.V. Lazarew.

A jednak na obszarze Unii Europejskiej termin ten nie może być używany do celów marketingowych. Z kolei w USA w czasie pandemii COVID-19 ostrzegano firmy zajmujące się dystrybucją adaptogenów przed wprowadzaniem w błąd konsumentów. Za błąd należy tu rozumieć informowanie ludzi o ich dobroczynnym działaniu, które nie ma twardego potwierdzenia naukowego.

Mimo braku dowodów naukowych, adaptogeny mają wielu zwolenników. Podobnie jak specyfiki homeopatyczne, dzielą społeczeństwo na tych, którzy święcie wierzą w ich działanie i tych, którzy całkowicie mu zaprzeczają, uznając co najwyżej ich skuteczność za efekt placebo.

Skupmy się jednak na tym, jaką moc adaptogenów uznają ich zwolennicy.

Akcja adaptacja

Celem adaptogenów jest przywracanie prawidłowego działania układów i tkanek poprzez podnoszenie tolerancji organizmu na czynniki stresowe. Ich działanie jest holistyczne i w żaden sposób nietoksyczne. Mają wzmacniać odporność i wspomagać koncentrację, wpływać na wzrost wydolności psychofizycznej przez naturalną „naprawę” wadliwie działających w organizmie procesów.

Nie ma określonego jednoznacznego mechanizmu działania adaptogenów. Nie ma też wyodrębnionej jednej substancji. Tu efekt uzyskiwany jest za pomocą pełnego spektrum składników aktywnych, zawartych w określonych roślinach. Duża różnorodność substancji adaptogennych (flawonoidy, saponozydy, rodiolozydy i wiele innych) ponoć utrudnia określenie siły ich działania czy porównanie między sobą, co pozwoliłoby poddać je standaryzacji. A właśnie standaryzacja jest wymogiem wprowadzenia preparatu na rynek, opatentowania leku i oczywiście jego sprzedaży jako produktu leczniczego. Niemniej adaptogeny w rynkowej przestrzeni funkcjonują, tyle że raczej jako suplement diety – co to ani szczególnie nie pomoże, ani szczególnie nie zaszkodzi.

Ci, którzy adaptogeny stosują, wskazują na osiem głównych obszarów, w których mogą one pomóc.

  1. Poprawa nastroju, redukcja stresu i napięcia nerwowego, polepszenie jakości snu.
  2. Poprawa procesów uczenia się, kojarzenia i zapamiętywania, poprawa wydajności i motywacji.
  3. Działanie immunostymulujące i przyspieszające zdrowienie.
  4. Działanie antyoksydacyjne.
  5. Działanie ochronne na wątrobę.
  6. Działanie ograniczające apetyt na słodycze i skłonność do alkoholu.
  7. Działanie anaboliczne, poprawiające napięcie i siłę mięśni.
  8. Działanie poprawiające funkcje seksualne, wzmagające witalność.

Najpopularniejsze adaptogeny

Ashwagandha – pomaga zachować dobrą kondycję psychofizyczną, działa antyoksydacyjnie i wspiera układ sercowo-naczyniowy. Wzmacnia odporność na stres, działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo. Reguluje poziom cukru we krwi, dlatego jest stosowana pomocniczo w terapii cukrzycowej.

Rhodiola rosea (inaczej: różeniec górski, arktyczny korzeń, złoty korzeń)określana niekiedy jako królowa adaptogenów. Wydaje się, że najważniejszym jej składnikiem są fenylopropanoidy (rozawina, rozyna i rozaryna), które wpływają szczególnie na zwiększenie sprawności fizycznej i umysłowej, a także wzrost wydajności pracy, a podwyższając poziom serotoniny w mózgu, zmniejszają objawy depresji.

Zapisz się do newslettera, bądź na bieżąco

może Ci się spodobać

Cała prawda o śniadaniu

Poranne paliwo dla mózgu, dostawca energii na początek dnia. Antidotum na popołudniowe napady głodu, a więc sprzymierzeniec odchudzania.…

Ciało jest najważniejsze

Dramatyczne sytuacje zapisują się w ciele. Ciało wszystko pamięta. Trauma zapisana w ciele musi zostać uwolniona, abyśmy mogli…
medytacja sen jak lepiej spać

Medytacja na spokojny sen

Zdarza się, że nie możesz zasnąć, bo w głowie masz mnóstwo rozbieganych myśli? Przewracasz się z boku na…